Giá vàng 9999
(Nguồn: )
   Tỷ giá
(Nguồn: )
   Thời tiết
search

Đầu tư cho Y tế dự phòng – gieo gì gặt nấy (1)

Có thể xem tình trạng quá tải bệnh viện tại TP.HCM những năm qua là kết quả của việc “gieo gì gặt nấy” từ sự đầu tư sai lầm trong lĩnh vực y tế. Lẽ ra phải xây những con đê chắc chắn (y tế dự phòng) để ngăn lũ (dịch bệnh, bệnh tật) tấn công cộng đồng, thì người ta lại chỉ đắp những bờ bao yếu ớt.


Bài 1: Bờ đê ngăn bệnh quá yếu

Nếu bỏ công đi tìm hiểu hoạt động của ngành y tế dự phòng sẽ không khỏi ngỡ ngàng về nhiều chuyện đáng buồn. “Với diễn biến ngày một phức tạp của dịch bệnh hiện nay, nếu không có sự đầu tư đúng mức vào y tế dự phòng, hậu quả không thể lường hết”, TS.BS Trần Phủ Mạnh Siêu, giám đốc trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM, bày tỏ ý kiến.

 


Trong 24 trung tâm y tế dự phòng (TTYTDP) quận, huyện, có lẽ TTYTDP quận Thủ Đức có cơ ngơi đẹp nhất, bề thế nhất với ba ngôi nhà dạng biệt thự nằm sát nhau trên đường Nguyễn Văn Lịch. Cũng có ba cơ sở, nhưng những cơ sở của TTYTDP quận 12 nằm rải rác nhau, xập xệ và xuống cấp. Nhưng thế cũng còn may, TTYTDP quận 11 không có được một trụ sở độc lập, phải sử dụng ké phòng ốc của bệnh viện quận để hoạt động từ khi có chủ trương chia tách y tế thành ba bộ phận phòng y tế, bệnh viện và TTYTDP. Còn TTYTDP huyện Bình Chánh phải làm việc chung với… trạm y tế xã.

Nếu so với cơ sở vật chất dành cho hệ thống điều trị, cơ sở của hệ thống y tế dự phòng thường rất khiêm tốn, cho dù trong các phát biểu công khai, nhà quản lý y tế nào cũng nói cần đầu tư đặc biệt cho y tế dự phòng vì “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Quận 10 là một điển hình, trái ngược hình ảnh khang trang của bệnh viện quận, cơ sở chính của TTYTDP tại số 475A Cách Mạng Tháng Tám rất chật chội và ngột ngạt. Mọi phòng ốc được trưng dụng tối đa, thậm chí nơi làm việc còn phải dùng để chứa hoá chất chống dịch. BS Nguyễn Văn Tùng, giám đốc TTYTDP quận 10, than thở: “Đã có dự án xây dựng một cơ sở khang trang trên miếng đất cách đây không xa, nhưng kẹt chủ trương cắt giảm đầu tư công nên không biết khi nào mới tiến hành”.

Có lẽ tình cảnh cơ sở vật chất của TTYTDP quận, huyện là bản sao của TTYTDP TP.HCM. Mặc dù toạ lạc tại một địa điểm rất đẹp trên đường Trần Hưng Đạo, quận 5, nhưng đơn vị này lại nằm chung đất với hai đơn vị khác (viện Sốt rét ký sinh trùng và côn trùng TP.HCM và nhà xuất bản Y Học). Trụ sở này có từ trước năm 1975 và đã xuống cấp. Cách đây gần 20 năm, thành phố có chủ trương xây một trụ sở mới cho TTYTDP, nhưng đến nay chưa thấy gì. Mới nhất, thành phố quyết định xây trụ sở cho TTYTDP trên một phần đất của bệnh viện Điều dưỡng tại quận 8, nhưng khi nào trụ sở này ra đời thì chưa ai trả lời được!

Thiếu trầm trọng nhân sự đại học

Theo BS Nguyễn Đắc Thọ, phó giám đốc TTYTDP TP.HCM, dù thiếu trước hụt sau, nhưng cơ sở vật chất dần dà cũng đủ thôi. Điều đáng lo nhất, theo ông, đó chính là tình trạng thiếu hụt nhân sự, đặc biệt người có trình độ đại học. Đã có thời ngành y tế TP.HCM tự hào phủ kín bác sĩ gần 100% các trạm y tế phường, xã, nhưng tình hình hiện nay khác nhiều. Đơn cử, tại quận Tân Bình, 6/15 trạm y tế phường không có bác sĩ, còn tại quận 11 con số này lên đến 11/16 phường! Người có trình độ cao nhất ở các trạm y tế này chỉ là y sĩ hoặc nữ hộ sinh. Mỗi trạm y tế phường, xã có thể xem là một “tiền đồn” phòng chống dịch bệnh, vì thế có an tâm nổi không khi chỉ huy trưởng ở đó chỉ là những người có trình độ trung cấp hoặc làm trái nghề?

Không chỉ phường, xã, ngay cả ở tuyến quận, huyện, người có trình độ đại học làm công tác chống dịch cũng thiếu. Tại TTYTDP quận 8, TP.HCM, nhân sự khoa kiểm soát dịch bệnh có tám người nhưng chỉ hai người có trình độ đại học (gồm một bác sĩ và một cử nhân y tế công cộng). Tại TTYTDP quận Tân Bình, tỷ lệ nhân sự phòng chống dịch trình độ đại học còn thấp hơn, 2/13; còn tại TTYTDP quận 12, con số này có lẽ không thể thấp hơn nữa: 1/9! Theo BS Nguyễn Thị Hồng Biên, phó giám đốc TTYTDP quận 8, để làm tốt công tác phòng chống dịch, ít nhất 50% nhân sự phải có trình độ đại học, vậy với tỷ lệ đại học quá thấp rải đều từ phường đến quận như thế, phòng chống dịch làm sao bảo đảm chất lượng, không trách sao dịch bệnh cứ gia tăng, khó kiểm soát rồi dẫn đến quá tải bệnh viện.

Một trong những lý do khiến khó tuyển được bác sĩ làm việc ở hệ thống y tế dự phòng là chế độ đãi ngộ quá thấp. Th., nữ bác sĩ làm việc ở một trạm y tế nội thành, cho biết tổng thu nhập hàng tháng của bà là 6 triệu đồng. Nhưng để có được mức này bà đã làm việc gần 30 năm liên tục, còn đối với bác sĩ trẻ, thu nhập chỉ ở mức 2,5 – 3 triệu đồng. Thật nghịch lý là công việc ở y tế cơ sở rất nhiều và nặng nhọc. Chỉ riêng phòng chống dịch thôi, mỗi khi có ca dịch, người phụ trách phải bỏ công điều tra, xử lý, dập dịch bất kể giờ giấc nào trong ngày và làm không có ngày nghỉ. BS Đặng Thị Trúc Mai, giám đốc TTYTDP quận Tân Bình, cũng bày tỏ: “Một lý do khác khiến không tìm được hay giữ chân bác sĩ ở hệ thống y tế dự phòng là vì họ không có điều kiện phát triển nghề nghiệp. Có không ít bác sĩ được phân công về, nhưng người thì không về, người về làm thời gian ngắn lại bỏ đi. Hiện quận đang cho hai bác sĩ đi học chuyên tu, nhưng học xong không biết họ có về làm việc hay không”. Cũng đáng lo, vì ở TTYTDP quận 8 vài năm trước cũng có hai người được cử đi học bác sĩ chuyên tu bằng kinh phí nhà nước, nhưng khi học xong họ chấp nhận đền tiền để được… ra đi!

(còn tiếp)

Phan Sơn




    Bình luận (0)         Gửi bạn bè         Bản in
Y TẾ DỰ PHÒNG THỦ ĐỨC | Y TẾ DỰ PHÒNG THỦ ĐỨC | Y TẾ DỰ PHÒNG THỦ ĐỨC | Y TẾ DỰ PHÒNG THỦ ĐỨC | Y TẾ DỰ PHÒNG THỦ ĐỨC |